ÇOCUK GELİN KAVRAMI ÜZERİNE

22 Mayıs 2020

Prof. Dr. Seher Akbaş
Çocuk gelin kavramı üzerine

Cinsel istismar Türkiye’de pek çok çocuk psikiyatristi hocası ve uzmanı tarafından çok iyi bilinen, izlenen ve taraf olunan bir konu. Hepimizin hassasiyeti.

Türkiye’de bunu normalleştirmek için birkaç yılda bir çocuğu tecavüzcüsüyle evlendirmeye çalışan yasalar düzenlemek için girişimler varken, altı yaşında çocukla evlenilebilir diyen açıklamalar yapılırken, bizim buna karşı terminolojimizi de çocuğun tarafında ve net kullanmamız gerekir. Ulusal literatürde “çocuk gelin” teriminin kullanılıyor olması bunun doğru olduğu anlamına gelmiyor. Türkiye’de çocuk gelin terimi bu istismarı meşrulaştırma, kültüre yedirme ve kabul ettirmeye hizmet ediyor. Uluslararası literatürde ise Türkçe’de kullanılan “çocuk gelin” kavramı “erken evlilik” şeklinde isimlendiriliyor.

Çocuk evlilikler konusunu istismardan ayrı tutmak mümkün değil. Çocuk evliliklerin görülme sıklığı ile ailenin yoksulluğu arasında doğru orantı olduğunu biliyoruz. Bu nedenle ben bir adım daha ileri götürüp bu konunun cinsel istismarla birlikte “fuhuşa sürüklenen çocuklar” olarak tartışılması gerektiğini düşünenlerdenim. Çocuklarını maddi karşılık nedeniyle satanlar cinsel istismar ve çocuğu fuhuşa sürüklemekten yargılanmalılar.

Birkaç gazete haberi; “Adana’da 15 yasındaki kız çocuk, 30 yasında bir erkekle üç taksitle ödenmek üzere 25 bin TL karşılığında evlendirildi. 7 yıl sonra halen aynı erkekle evli olan ve beş çocuğu bulunan kadın, “kızların satılmasına” karşı olduğunu söyledi” 31 Aralık 2009

“bir erkek, onunla evlenmek için babasına 10 bin TL teklif etti. Ocak 2010, Anadolu Ajansı”

Fuhuşa sürüklenen çocuklar; çünkü burada her evlilikte ailenin maddi bir kazancı oluyor. Fakirlikten, evde bir boğaz eksilmesinden alınan başlık paralarına, bölünmeyen mirasa kadar maddi kazançlar değişiyor. Kültürel ve dini değerlerle birlikte, hatta önceleyerek buradaki maddi kazançlara vurgu yapılmasını önemsiyorum. Bu kazançların karşılığında her gün cinselliğe zorlanan çocuklar, doğum yapan, sağlıkları eğitim ve temel hakları elinden alınan çocukların sayısı artıyor.

(MADDE 1; Taraf Devletler çocuk satışını, çocuk fahişeliğini ve çocuk pornografisini bu Protokol uyarınca yasaklayacaklardır.
MADDE 2;İşbu Protokol’ün amacı bakımından:
(a) Çocuk satışı, herhangi bir şahıs veya bir grup şahıs tarafından, ücret ya da başka herhangi bir şey karşılığında bir çocuğun başka birine devredildiği herhangi bir fiil veya işlem anlamına gelmektedir.
(b) Çocuk fahişeliği, bir çocuğun ücret veya başka herhangi bir şey karşılığında cinsel faaliyetlerde kullanılması demektir.
ÇOCUK HAKLARINA DAİR SÖZLEŞME 9.5.2002 )

(Çocuğun fuhuşa sürüklenmesinde, en önemli madde bu suçun hazırlık anında tespit edilmesi durumunda fiil tamamlanmış şeklinde ceza verilir. Suç akrabalar tarafından yapılınca, cebir, tehdit kullanmak, hile yada çocuğun çaresizliğinden yararlanılınca, ceza arttırılır. Yanı bundan kaçış olmaz)

Gelin’in anlam karşılığı “evlenmek için hazırlanmış, süslenmiş kız veya yeni evlenmiş kadın” Gelin olmak, evlenmek, içinde geleceğe dair iyi, güzel umutları, yaşamları barındıran bir kelime. Gelindeki en önemli anlam “kendi isteği” ile evlenmeyi içeriyor. Oysa çocuğun rızasının olup olmadığı cinsel istismarda bile mahkeme tutanaklarına “rızası var” diye geçen bir ülkede, çocuk ve rıza ile evlenmek anlamını taşıyan “çocuk gelin “ kavramının bu kadar rahat kullanılmaması gerekiyor. Çocukla gelinin yan yana kullanılması ile çocuğun gelin edilmesine (çocuğun gelin olabileceği potansiyele dair) pozitif bir anlam, rıza katılıyor. Çocuğun gelin olabileceğini savunanlarla aynı terminolojiyi kullanmak, çocuğun gelin olabileceğine karşı çıkan tarafından çocuğun “gelin” olabileceğinin kültürel kabulüne olasılık (karşı tarafın kültürüne meşrutiyet zemini yaratıyor) atfediliyor. Tıpkı “cinsel istismar” yerine “cinsel ilişkiye giren çocuk” (çocuk cinsel ilişkiye girmez) kavramının kullanılmasına benzetebiliriz bunu.

18 yaşından küçük bireylerin çocuk olduğu üzerindeki uzlaşının bir sonucu olarak, bu yaşın altındaki evlilikler illegaldir. Çocuk gelin kavramı bana göre de çocuğun gelin edilmesine kültürel olarak verilen onayın dilde devam etmesi. “Çocukların gelin edilmesine” karşı çıkışın elbette anlamı var, ancak terminolojiyi düzeltmenin de anlamı büyük. Anlamından ziyade, “çocuk gelin” kavramını kullanıp içeriğinde karşı duruş sergilemek yeterli değil. Her iki sözcüğün bile yan yana gelmesi insanın içini sızlatırken kullanıma devam edilmesi çelişki. Bunun yerine kültüre ya da maddi olarak sürdürülen çocukların erken yaşata evlendirilmesinin olumsuzluğuna vurguyu tanımdan başlayarak yapmak, tartışma ortamlarında tartışmaya önde başlamayı getirecektir. Özellikle çocukların nezlinde de tanımlamadan başlayarak adil (Çocuk yaşta evlendirilen çocuklardan biri “çocukların satılması’na” karşı olduğunu söyleyerek bize yaşadığı sürecin derin anlamını işaret etmiştir aslında, (biri para karşılığı satıyor diğeri “gelin” diyor gibi)) olmayı getirecektir.

Bu kavramın değiştirilmesi gerekiyor. Tıpkı “suçlu çocuklar” yerine “suça sürüklenen çocuk” kavramının artık kullanılması gibi. Çocuk gelin yerine “çocuk evlilikler”, erken yaşta evlendirilen çocuklar”, “zorla evlendirilen çocuklar”, “evliliğe sürüklenen çocuklar”, “erken ve zorla evlendirilen çocuklar” “evlendirilerek fuhuşa sürüklenen çocuklar” “satılan çocuklar” en hafifi ile “evlilik yoluyla cinsel istismar mağduru olan çocuklar” benim aklıma gelenler.

Terminolojide de, gerçekte de “çocuk gelin” olmaz, “çocuktan gelin olmaz”.

Fotoğraf için kaynak; https://www.google.com.tr/imgres?imgurl=https%3A%2F%2Fstepcdn.com%2Fassets%2F2019-01%2F11%2F8%2Fvu7r2%2Fchild_marriage___emrah_arikan-700x-700x.jpeg&imgrefurl=https%3A%2F%2Fstepfeed.com%2Fsaudi-arabia-just-banned-child-marriages-under-15-years-of-age-6991&docid=00yexwdIoOHrIM&tbnid=m9_3WDZlmpTBdM%3A&vet=1&w=700&h=495&itg=1&bih=758&biw=1600&ved=2ahUKEwjIv86T2MfpAhWR26QKHUUmAn8QxiAoB3oECAEQKA&iact=c&ictx=1

Copyright © 2019. All Right Reserved. Designed by bktema.